AGTE ve Denver II | Uzm. Psk. Zahide Akbaş

Çocukların gelişim süreci, ebeveynler ve uzmanlar için büyük önem taşır. Bir çocuğun fiziksel, bilişsel, sosyal ve dil gelişimini değerlendirmek, olası gelişimsel gecikmeleri erken tespit etmek açısından oldukça kritiktir. Bu noktada, AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri) ve Denver II Gelişimsel Tarama Testi gibi bilimsel yöntemler devreye girer.

AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri) Nedir?

Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE), 0-6 yaş arasındaki çocukların gelişimini değerlendirmek için kullanılan bir testtir. 1983 yılında Dr. Savaşır ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş ve Türkiye’deki çocukların gelişim özelliklerine uygun hale getirilmiştir.

Bu envanter, çocuğun gelişimini dört temel alanda değerlendirir:

Dil-Bilişsel Gelişim (Konuşma, kelime bilgisi, problem çözme yetisi)
Sosyal Beceri-Özbakım (Bağımsız hareket etme, kişisel bakım becerileri)
İnce Motor Gelişim (El-göz koordinasyonu, küçük kas becerileri)
Kaba Motor Gelişim (Koşma, zıplama, denge sağlama gibi büyük kas hareketleri)

AGTE Nasıl Uygulanır?

Bu test, çocuğun gelişimini en iyi bilen kişi olan anne-baba veya birincil bakım veren kişinin yanıtlarına dayanır. Uygulayıcı, ebeveynlere çocuğun belirli becerilere sahip olup olmadığını sorarak envanteri tamamlar. Uygulayıcı envanterdeki bazı maddeleri çocuğa denettirebilir ve birlikte yapabilir. Yaklaşık 15-20 dakika süren bu değerlendirme sonucunda uzman çocukla envanter dışında da gözlemler yapabilir. Bu şekilde çocuğun gelişim basamaklarının ne düzeyde olduğuna dair bir grafik elde eder. Aile ile bu grafiğe ve gözlemlere dayanarak AGTE sonuç görüşmesi yapılır. Çocuğun gelişim basamaklarında normal gelişim dışında bir alan var ise gerekli yönlendirmeler yapılır. Bu sebeple AGTE, özellikle gelişim geriliğinden şüphelenilen çocuklar için erken tanı sağlamada büyük bir rol oynar.

Denver II Gelişimsel Tarama Testi Nedir?

Denver II Gelişimsel Tarama Testi, 0-6 yaş arasındaki çocukların gelişimsel sürecini değerlendirmek için kullanılan bir testtir. İlk olarak 1967 yılında Amerika’da geliştirilmiş, 1992’de revize edilerek Denver II adını almıştır. Türkiye’de uyarlaması yapılarak çocuk gelişim uzmanları, psikologlar ve pediatristler tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bu test, çocuğun yaşına uygun gelişimsel becerileri değerlendirerek, herhangi bir gelişim geriliği veya gecikmesi olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.

Denver II testi, çocuğun gelişimini dört temel alanda inceler:

Kişisel-Sosyal Gelişim: Çocuğun sosyal becerileri, çevresiyle olan ilişkileri, bağımsız hareket etme yeteneği.
İnce Motor Beceriler: Nesneleri tutma, düğme ilikleme, çizim yapma gibi küçük kas hareketleri.
Dil Gelişimi: Kelime kullanımı, talimatları anlama ve konuşma becerileri.
Kaba Motor Beceriler: Emekleme, yürüme, zıplama gibi büyük kas becerileri.

Denver II Nasıl Uygulanır?

Uzman ve çocuk ile birebir değerlendirme şeklinde yapılır ve yaklaşık 15-30 dakika sürer. Çocuğa belirli görevler verilir ve bunları yerine getirip getiremediği uzman tarafından gözlemlenir. Test sonuçları “Normal”, “Şüpheli” veya “Gelişimsel Gecikme” olarak değerlendirilir.

Denver II, çocuğun gelişimini detaylı bir şekilde inceleyen en güvenilir testlerden biridir. Ancak kesin bir tanı koymaz, sadece yönlendirici bir değerlendirme sağlar.

AGTE ve Denver II karşılaştıracak olursak, her iki test de 0-6 yaş aralığındaki çocuklara uygulanır ve benzer gelişim alanlarına dair bilgiler verir. Ancak AGTE’nin ebeveyn görüşüne dayalı bir envanter olması zaman zaman yanıltıcı bilgilere sebebiyet verebilir. Bu sebeple çocuğun becerilerini tam görebilmek adına uzmanın birebir gözlem yaptığı Denver II daha öncelikli tercih edilebilir.

Şüpheli bir durum varsa ve daha fazla test gerekliyse, iki test birlikte kullanılabilir.

Sonuç ve Öneriler

Çocuk gelişimi, her bireye özgüdür ve her çocuğun kendine has bir gelişim süreci vardır. AGTE ve Denver II testleri, ebeveynlere ve uzmanlara çocukların gelişim sürecini izleme konusunda önemli bilgiler sunar. Eğer çocuğunuzda herhangi bir gelişimsel gecikme veya farklılık fark ediyorsanız, bu testlerden biri ya da her ikisi uygulanabilir. Ancak kesin tanı koymak için bir uzmana danışmak en doğru adımdır. Bu testler de çocuğun gelişimini takip edecek uzman için yol haritasını belirlemede yardımcı olur.

Çocukların gelişimini sağlıklı bir şekilde desteklemek için erken tanı ve müdahale büyük önem taşır. Gelişimsel gerilikler özellikle erken yaşta fark edilince ve uygun uzman yönlendirmeleri yapılınca çocuğun gelişim basamaklarını hızlı bir şekilde yakaladığını görmek oldukça mümkündür. Erken fark edilen her gelişimsel farklılık, çocuğun geleceği için büyük bir avantaj sağlar.